แมงกะพรุนไฟในประเทศไทย

คนไทยเรียกว่า “แมงกะพรุนไฟ” เพราะพิษแสบร้อนรุนแรง พบได้ทั้งสองฝั่งทะเลตลอดปี และมักลอยเข้าหาดเป็นจำนวนมาก โดยทั่วไปไม่อันตรายถึงชีวิต แต่ปวดมากและอาการหายช้า

ลักษณะ

ร่มทรงจานโปร่งแสงสีครีม มีลายเส้นสีน้ำตาลแดงแผ่เป็นรัศมี ขอบร่มหยักเป็นลอน มีหนวดเส้นเล็กยาวสีแดงจำนวนมากห้อยจากขอบร่ม และมีแขนรอบปากยาวพลิ้วเป็นระบาย 4 เส้นอยู่ตรงกลาง

ขนาด: ร่มมักกว้าง 10–20 ซม. หนวดยาวได้เกิน 1 เมตร

พบที่ไหนและเมื่อไหร่ในประเทศไทย

พบตลอดปีทั้งในอ่าวไทยและทะเลอันดามัน เคยมีรายงานผู้ถูกพิษจำนวนมาก เช่น ที่ภูเก็ตในเดือนมกราคมและพฤษภาคม 2023 (พ.ศ. 2566)

อ่าวไทย · ทะเลอันดามัน · พบบ่อยที่สุด: ตลอดปี

พิษและอาการ

แสบร้อนรุนแรง ผิวเป็นรอยแดงนูนตามแนวที่หนวดสัมผัส อาการคันและผื่นอาจอยู่ได้หลายวัน ส่วนน้อยอาจมีอาการคลื่นไส้ อ่อนเพลีย หรือปวดศีรษะ

ปฐมพยาบาล

📞 เจ็บป่วยฉุกเฉินในประเทศไทย โทร 1669

ขึ้นจากน้ำ ล้างด้วยน้ำทะเลและเอาหนวดออก ห้ามถู และห้ามใช้น้ำจืด บรรเทาปวดด้วยน้ำอุ่นจัดประมาณ 45 °C นาน 20 นาที หรือประคบเย็น หากไม่แน่ใจว่าถูกแมงกะพรุนชนิดใด ให้ราดน้ำส้มสายชูแบบเดียวกับแผลจากแมงกะพรุนกล่อง หากหายใจลำบาก ใบหน้าบวม หรือโดนที่ตา ให้โทร 1669

ชนิดที่หน้าตาคล้ายกัน

Pelagia (แมงกะพรุนอีกชนิดในวงศ์เดียวกันที่พบในไทย) ตัวเล็กกว่า สีชมพูอมม่วง มีปุ่มบนร่ม และเรืองแสงได้ในเวลากลางคืน ส่วนแมงกะพรุนแผงคอสิงโตมีหนวดเส้นเล็กหนาแน่นเป็น “แผงคอ” อยู่ใต้ร่ม

รู้หรือไม่

• วงศ์ Pelagiidae เป็นหนึ่งในแมงกะพรุนพิษ 5 กลุ่มที่กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) เฝ้าติดตาม
• เศษหนวดที่ขาดจากตัวเพราะคลื่นลมแรงยังปล่อยพิษได้ บางคนจึงถูกพิษโดยไม่เห็นตัวแมงกะพรุนเลย

ชื่ออื่น: Sea nettle, Fire jellyfish, Pelagia