แมงกะพรุนต่อย รอยเป็นแบบไหน

รอยของแมงกะพรุนแต่ละชนิด

แมงกะพรุนกล่อง: เป็นรอยเส้นยาวสีแดงหรือม่วงคล้ายรอยแส้ มักพาดไขว้กัน บางครั้งมีลายขวางคล้ายขั้นบันได ปวดรุนแรงทันที และอาจเกิดตุ่มพองภายในไม่กี่ชั่วโมง

แมงกะพรุนหัวขวด (เรือรบโปรตุเกส): เป็นแนวจุดหรือปื้นเล็ก ๆ สีแดงหรือขาวเรียงกันคล้ายสร้อยลูกปัด รอยมักสั้นและบางกว่าแมงกะพรุนกล่อง ปวดแสบแต่น้อยกว่า

ชนิดพิษอ่อน: ผิวแดง มีจุดแดงเล็ก ๆ หรือผื่นคันนูนคล้ายลมพิษ มักหายเองภายในไม่กี่ชั่วโมง

อาการและระยะเวลาที่หาย

ช่วงแรกจะปวดแสบร้อน ต่อมาจะคัน ชนิดพิษอ่อนหายภายในไม่กี่ชั่วโมง รอยแมงกะพรุนหัวขวดมักหายใน 1–2 วัน ส่วนรอยแมงกะพรุนกล่องอาจอยู่นานหลายวันหรือมากกว่านั้น

อาจมีปฏิกิริยาย้อนหลัง คือกลับมาคันและเป็นผื่นที่เดิมหลังผ่านไป 1–2 สัปดาห์ หลังโดนรุนแรง รอยคล้ำหรือรอยด่างขาวอาจอยู่นานเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือน และอาจเป็นแผลเป็น

โทร 1669 หรือไปโรงพยาบาลทันทีเมื่อ

หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก อ่อนแรง สับสน หรือหมดสติ

โดนเป็นบริเวณกว้าง (เช่น เกินครึ่งหนึ่งของแขนหรือขา) หรือโดนที่หน้า ตา อวัยวะเพศ หรือผู้ที่โดนเป็นเด็ก

ภายใน 20–60 นาทีหลังโดน มีอาการปวดหลังหรือปวดท้องรุนแรง เหงื่อออกมาก อาเจียน กระวนกระวาย ใจสั่น ซึ่งเป็นกลุ่มอาการอิรุกันจิจากแมงกะพรุนกล่องขนาดเล็ก แม้รอยบนผิวจะแทบมองไม่เห็น

มีอาการแพ้ เช่น ลมพิษทั่วตัว ปากหรือหน้าบวม หายใจมีเสียงหวีด หากหยุดหายใจให้เริ่มทำ CPR

สิ่งที่ต้องทำทันที

ขึ้นจากน้ำและเรียกขอความช่วยเหลือ หากเป็นแมงกะพรุนกล่องหรือไม่รู้ชนิด ให้ราดน้ำส้มสายชูบนผิวอย่างน้อย 30 วินาที แล้วค่อย ๆ เอาหนวดที่ติดอยู่ออกด้วยแหนบหรือมือที่สวมถุงมือ

หากแน่ใจว่าเป็นแมงกะพรุนหัวขวด ไม่ต้องใช้น้ำส้มสายชู ให้ล้างด้วยน้ำทะเล เอาหนวดออก แล้วแช่บริเวณที่โดนในน้ำร้อนประมาณ 45 °C นาน 20–30 นาที (ร้อนแต่ไม่ลวก) ถ้าไม่มีน้ำร้อน ใช้ถุงเย็นห่อผ้าประคบ

ห้ามถูหรือขัดผิวด้วยทราย ห้ามราดน้ำจืด แอลกอฮอล์ หรือปัสสาวะ ห้ามพันผ้ายืดรัดหรือใช้สายรัดห้ามเลือด

ดูแลผิวหลังปฐมพยาบาล

หลังปฐมพยาบาลแล้ว ประคบเย็นโดยห่อผ้าเพื่อลดปวดและคัน ยาแก้แพ้ชนิดรับประทานและครีมไฮโดรคอร์ติโซนช่วยได้ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนใช้ หาซื้อได้ตามร้านขายยา

อย่าเกาหรือเจาะตุ่มพอง และหลีกเลี่ยงแดดบริเวณรอย ควรพบแพทย์หากผ่านไป 2–3 วันแล้วรอยแดงลามมากขึ้น บริเวณนั้นร้อน มีหนอง หรือมีไข้ เพราะอาจติดเชื้อ

รอยต่อยหรืออาการแพ้

รอยต่อยทั่วไปจะอยู่เฉพาะตรงที่หนวดสัมผัส แต่อาการแพ้จะลามออกไป เช่น ลมพิษทั่วตัว หน้า ปาก หรือลิ้นบวม หายใจมีเสียงหวีด เวียนศีรษะ นี่คือภาวะแพ้รุนแรง ให้โทร 1669 ทันที หากผู้ป่วยพกปากกาฉีดอะดรีนาลีน ควรใช้ทันที