ปฐมพยาบาลเมื่อโดนแมงกะพรุน
เมื่อถูกแมงกะพรุน ให้ขึ้นจากน้ำและอย่าถูผิว หากไม่ทราบชนิดหรือคล้ายแมงกะพรุนกล่อง ให้ราดน้ำส้มสายชูบริเวณแผลอย่างน้อย 30 วินาที หากเป็นแมงกะพรุนหัวขวดให้ล้างด้วยน้ำทะเลแทน แล้วใช้แหนบเขี่ยหนวดออก น้ำจืด แอลกอฮอล์ และปัสสาวะไม่ช่วย หากหายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หรือหมดสติ ให้โทร 1669 ทันที
📞 1669 — เจ็บป่วยฉุกเฉินในประเทศไทย โทร 1669 ตำรวจท่องเที่ยว โทร 1155
ปฐมพยาบาลทีละขั้น (ภาพประกอบ)
1. ขึ้นจากน้ำอย่างใจเย็น อย่าถูผิวและอย่าล้างด้วยน้ำจืด 
2. แมงกะพรุนกล่องหรือไม่ทราบชนิด: ราดน้ำส้มสายชูอย่างน้อย 30 วินาที หากเป็นแมงกะพรุนหัวขวด ให้ล้างด้วยน้ำทะเลแทน 
3. เขี่ยหนวดที่เหลือออกด้วยแหนบหรือมือที่สวมถุงมือ 
4. บรรเทาปวดจากแมงกะพรุนหัวขวด: แช่น้ำร้อนเท่าที่ทนได้ (ประมาณ 45 °C) 20–30 นาที แผลจากชนิดอื่น: ประคบเย็นผ่านผ้า
ทำทันที
- ขึ้นจากน้ำ แล้วเรียกเจ้าหน้าที่ไลฟ์การ์ดหรือคนใกล้ ๆ มาช่วย
- ถ้าผู้บาดเจ็บไม่หายใจหรือไม่รู้สึกตัว ให้โทร 1669 และเริ่มทำ CPR ทันที
- อย่าถูหรือเกาบริเวณที่โดน และอย่าล้างด้วยน้ำจืด เพราะจะทำให้พิษที่ค้างอยู่ปล่อยออกมามากขึ้น
แมงกะพรุนกล่อง หรือไม่รู้ว่าเป็นชนิดไหน
- ราดน้ำส้มสายชูที่ใช้ทำอาหารลงบนแผลให้ชุ่ม อย่างน้อย 30 วินาที ชายหาดหลายแห่งในไทยมีเสาน้ำส้มสายชูตั้งไว้ให้
- หลังราดน้ำส้มสายชูแล้ว ค่อย ๆ คีบหนวดที่ยังติดอยู่ออกด้วยแหนบ หรือใช้มือที่สวมถุงมือ
- คอยสังเกตการหายใจและอาการของผู้บาดเจ็บ ถ้าโดนแมงกะพรุนกล่อง ควรไปพบแพทย์แม้อาการจะดีขึ้นแล้ว
แมงกะพรุนหัวขวด (เรือรบโปรตุเกส)
- มีลักษณะเป็นถุงลมสีฟ้าลอยน้ำ มีหนวดยาวสีฟ้า มักถูกคลื่นซัดขึ้นมาบนหาด ห้ามจับ เพราะแม้อยู่บนทรายก็ยังต่อยได้
- ล้างหนวดออกด้วยน้ำทะเล แล้วใช้แหนบคีบส่วนที่เหลือออก
- แช่หรือราดน้ำร้อน (ร้อนเท่าที่ทนได้ ประมาณ 45 °C) นาน 20–30 นาที ช่วยลดอาการปวด ถ้าไม่มีน้ำร้อน ให้ประคบเย็นโดยห่อด้วยผ้า
- ถ้าไม่แน่ใจว่าเป็นแมงกะพรุนหัวขวดจริงหรือไม่ ให้ปฐมพยาบาลแบบโดนแมงกะพรุนกล่อง คือราดน้ำส้มสายชู
สิ่งที่ห้ามทำ
- ห้ามใช้น้ำจืด แอลกอฮอล์ ปัสสาวะ หรือทราย และห้ามใช้ผ้าขนหนูถู
- ห้ามพันผ้ายืดรัดแน่นหรือรัดขันชะเนาะ
- ห้ามวางน้ำแข็งบนผิวโดยตรง
ไปโรงพยาบาลทันทีถ้า
- หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก สับสน หรือหมดสติ
- สงสัยว่าโดนแมงกะพรุนกล่อง หรือแผลกินพื้นที่กว้าง (เช่น เกินครึ่งหนึ่งของแขนหรือขา)
- โดนที่ใบหน้า ดวงตา หรืออวัยวะเพศ หรือผู้บาดเจ็บเป็นเด็กหรือผู้สูงอายุ
- ภายใน 20–60 นาทีต่อมา มีอาการปวดหลังหรือปวดท้องรุนแรง ตะคริว เหงื่อออก อาเจียน หรือกระวนกระวาย
- มีอาการบวม ผื่นลามทั่วตัว หรืออาการแพ้อื่น ๆ หรือต่อมาแผลแดงขึ้นหรือมีหนอง
นี่เป็นคำแนะนำเบื้องต้น ไม่ใช่การรักษาทางการแพทย์ ถ้าไม่แน่ใจ โทร 1669
คำถามที่พบบ่อย
ถูกแมงกะพรุนต่อยในไทยต้องทำอย่างไร?
ขึ้นจากน้ำ ถ้าหายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หรือหมดสติ โทร 1669 อย่าถูบริเวณที่โดน และอย่าล้างด้วยน้ำจืด ถ้าอาจเป็นแมงกะพรุนกล่อง ให้ราดน้ำส้มสายชูลงบนแผลอย่างน้อย 30 วินาที
ควรใช้น้ำส้มสายชูกับแผลแมงกะพรุนไหม?
ใช้น้ำส้มสายชูเมื่อถูกแมงกะพรุนกล่องหรือไม่แน่ใจว่าเป็นชนิดใด ราดให้ทั่วอย่างน้อย 30 วินาที ถ้าเป็นแมงกะพรุนหัวขวดให้ล้างด้วยน้ำทะเลและเอาหนวดออก น้ำอุ่นจัดราว 45 °C ช่วยลดปวด ห้ามใช้น้ำจืด แอลกอฮอล์ หรือปัสสาวะ
ถูกแมงกะพรุนต่อยแล้วต้องไปโรงพยาบาลเมื่อไร?
เมื่อหายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หมดสติ แผลกว้าง โดนใบหน้าหรือดวงตา ผู้ป่วยเป็นเด็ก สงสัยว่าเป็นแมงกะพรุนกล่อง หรือมีอาการปวดหลังหรือปวดท้องรุนแรง ตะคริว อาเจียน ภายใน 20–60 นาทีต่อมา
เบอร์ฉุกเฉินในไทยคืออะไร?
1669 การแพทย์ฉุกเฉิน 1155 ตำรวจท่องเที่ยว 191 ตำรวจ