แมงกะพรุนกล่องขนาดเล็ก (Tripedalia)ในประเทศไทย
Tripedalia spp. · วงศ์: Tripedaliidae · ชื่อไทย: แมงกะพรุนกล่องขนาดเล็ก
แมงกะพรุนกล่องตัวจิ๋วขนาดเท่าเล็บมือ อาศัยตามป่าชายเลนและอ่าวที่คลื่นลมสงบ พิษมักไม่รุนแรง แต่ทั้งขนาดและรูปร่างทำให้สับสนกับลูกแมงกะพรุนกล่องชนิดอันตรายได้ง่าย
ลักษณะ
ร่มใสทรงกล่อง บางตัวมีสีทองอ่อน แต่ละมุมมีก้านเล็ก ๆ 3 ก้าน (T. binata มี 2 ก้าน) แต่ละก้านมีหนวดเส้นเล็กหนึ่งเส้น
ขนาด: ร่มกว้างราว 1 ซม.
พบที่ไหนและเมื่อไหร่ในประเทศไทย
อาศัยในลำคลองป่าชายเลน ลากูน และน้ำตื้นที่สงบ มักอยู่ใกล้ผิวน้ำในที่มีแดด ทั้งสองชนิดอยู่ในรายชื่อแมงกะพรุนที่พบในน่านน้ำไทย
อ่าวไทย · ทะเลอันดามัน
พิษและอาการ
มักรู้สึกแค่คันยิบ ๆ หรือแสบเล็กน้อยแล้วหายไปเอง คนที่ผิวแพ้ง่ายอาจเกิดผื่นคัน
ปฐมพยาบาล
📞 เจ็บป่วยฉุกเฉินในประเทศไทย โทร 1669
เนื่องจากดูด้วยตาไม่ออกว่าเป็นแมงกะพรุนกล่องชนิดไหน ให้ปฐมพยาบาลแบบแมงกะพรุนกล่อง: ราดน้ำส้มสายชูอย่างน้อย 30 วินาที ห้ามถู ห้ามใช้น้ำจืด แล้วประคบเย็น หากปวดมากขึ้น หรือมีอาการหายใจหอบ ใจสั่น ปวดหลัง ให้โทร 1669
ชนิดที่หน้าตาคล้ายกัน
ลูก Chironex และ Morbakka ก็มีขนาดเล็กได้เช่นกัน จุดต่างสำคัญคือ Tripedalia มีหนวดแยกกันหลายเส้นในแต่ละมุม ไม่ใช่เส้นเดียว และไม่ใช่พวงที่งอกจากก้านเดียว
รู้หรือไม่
- Tripedalia มี 24 ตา และใช้ตาเหล่านี้หาทางว่ายหลบรากไม้ในป่าชายเลน
- ตัวผู้ส่งอสุจิให้ตัวเมียเป็น “ถุง” ซึ่งพบได้ยากในแมงกะพรุน
ชื่ออื่น: แมงกะพรุนกล่องป่าชายเลน, Mangrove box jelly, Tripedalia cystophora, Tripedalia binata

คู่มือปฐมพยาบาลฉบับเต็ม →
แจ้งพบแมงกะพรุน →
แหล่งอ้างอิง
- Osathanunkul et al. (2022). Distinguishing venomous jellyfish species via HRM analysis (Table 1: jellyfish of Thai waters, DMCR data). Front. Mar. Sci.
- Ekins et al. (2014). First record of Tripedalia cystophora in Australia, the Indian Ocean, Thailand and Grand Bahama
- Monterey Bay Aquarium — Mangrove box jelly
- ANZCOR Guideline 9.4.5 — First Aid Management of Marine Envenomation
แมงกะพรุนชนิดอื่นในประเทศไทย
แมงกะพรุนกล่อง (Chironex)
แมงกะพรุนกล่องหนวดหลายเส้น (Chiropsoides)
แมงกะพรุนกล่องหนวดเส้นเดียว (Morbakka)
แมงกะพรุนหัวขวด (เรือรบโปรตุเกส)
แมงกะพรุนไฟ
แมงกะพรุนแผงคอสิงโต
คำถามที่พบบ่อย
แมงกะพรุนกล่องขนาดเล็ก (Tripedalia)อันตรายไหม?
พิษปานกลาง. มักรู้สึกแค่คันยิบ ๆ หรือแสบเล็กน้อยแล้วหายไปเอง คนที่ผิวแพ้ง่ายอาจเกิดผื่นคัน
แมงกะพรุนกล่องขนาดเล็ก (Tripedalia)พบที่ไหนในไทย?
อาศัยในลำคลองป่าชายเลน ลากูน และน้ำตื้นที่สงบ มักอยู่ใกล้ผิวน้ำในที่มีแดด ทั้งสองชนิดอยู่ในรายชื่อแมงกะพรุนที่พบในน่านน้ำไทย
ถูกต่อยต้องทำอย่างไร?
เนื่องจากดูด้วยตาไม่ออกว่าเป็นแมงกะพรุนกล่องชนิดไหน ให้ปฐมพยาบาลแบบแมงกะพรุนกล่อง: ราดน้ำส้มสายชูอย่างน้อย 30 วินาที ห้ามถู ห้ามใช้น้ำจืด แล้วประคบเย็น หากปวดมากขึ้น หรือมีอาการหายใจหอบ ใจสั่น ปวดหลัง ให้โทร 1669